We moeten aan naasten blijven vragen: hoe gaat het met u?

Marlies Draisma, psychiatrisch verpleegkundige bij een gesloten High Intensive Care-afdeling van Pro Persona, zet zich al jaren in voor het betrekken van familie en naasten bij de zorg voor cliënten. “Zij kennen de cliënt vaak het beste. En ze maken zelf ook veel mee. Het is belangrijk dat we hen niet vergeten.”

Marlies werkt al jaren op dezelfde kliniek. In die tijd heeft ze zich ingezet om familie en naasten een plek te geven in de zorg. “Ik ben lang de enige geweest die zich hier hard voor maakte. Het is een moeizaam proces. Iedereen is druk met de waan van de dag. Dan blijft aandacht voor familie en naasten vaak een ondergeschoven kindje.”

Toch ziet ze langzaam verandering. Er zijn inmiddels folders en informatiemappen waarin staat welke ondersteuning er is voor familie. Ook is de familievertrouwenspersoon zichtbaarder geworden. “Vroeger was die er alleen voor familie van cliënten met een maatregel. Nu kunnen ook naasten van vrijwillig opgenomen cliënten bij hen terecht. Dat geeft lucht.” Daarnaast zijn de mensen van preventie actiever geworden in hun communicatie en zichtbaarheid, en is de familieraad nieuw leven ingeblazen met betrokken leden die zich actief inzetten voor de positie van naasten.

Volgens Marlies is het betrekken van naasten essentieel voor goede zorg. “Zij kunnen vertellen hoe het met de cliënt gaat, maar ook hoe het met henzelf gaat. En dat is belangrijk. Als zij overeind blijven, kunnen ze weer mantelzorger zijn als de cliënt uit zorg gaat.”

Wel zijn er nog drempels. Bijvoorbeeld rond toestemming. “We hebben lang geworsteld met het feit dat we pas contact mochten opnemen met familie als de cliënt daar toestemming voor gaf. Maar in een crisissituatie zeggen cliënten vaak ‘nee’. Het is belangrijk om cliënten vóórdat ze in crisis raken om toestemming te vragen.”

De rol van de familievertrouwenspersoon
Marlies ziet de familievertrouwenspersoon als een belangrijke schakel. “Zij zijn onafhankelijk. Naasten kunnen hun verhaal kwijt en hun vragen stellen over de zorg, zonder dat het ergens binnen de instelling wordt genoteerd. Dat is waardevol.” Ook kunnen zij signalen opvangen en op een tactvolle manier doorgeven aan de behandelaar. “Dat helpt echt.”

Er is nog wel werk aan de winkel. “We hebben ambities zat: het organiseren van naastenavonden en een betere informatievoorziening. Maar het blijft vaak hangen op praktische zaken zoals tijd, geld en coördinatie. Het zou fijn zijn als er iemand is die zegt: we gaan het gewoon drie keer proberen, en dan evalueren we.”

Marlies blijft zich inzetten. “Ik hoop dat we meer collega’s vinden die dit net zo belangrijk vinden. Want familie en naasten zijn geen bijzaak. Ze zijn een onmisbare schakel in de zorg.”